Część III „Dziadów” Adama Mickiewicza wchodzących do kanonu lektur szkolnych, zwana „Dziadami drezdeńskimi” w reżyserii Jana Kulczyńskiego z 1981 roku przedstawia wydarzenia związane z wileńskim procesem filomatów.
Główny bohater dramatu, poeta Konrad, ulega w więzieniu przemianie w bojownika sprawy narodowej. Jego współtowarzysze niedoli zgromadzeni w wigilię Bożego Narodzenia opowiadają o nowych prześladowaniach. Konrad, żądając od Boga rządu dusz, posuwa się niemal do bluźnierstwa. Ksiądz Piotr ratuje upadłego poetę, wyzwalając go egzorcyzmami z władzy szatana. Bóg odsłania przed Księdzem przyszłe losy Polski i wybawcę narodu, nazwanego tajemniczo „czterdzieści i cztery”.
W kolejnych scenach ukazano postać Senatora i otaczających go służalców, historię skatowanego na śledztwie Rollisona, który próbuje się zabić, wyskakując przez okno, wizytę ociemniałej pani Rollison u Senatora, intrygę Doktora i okoliczności jego śmierci, spotkanie Księdza Piotra z Konradem, skazanym na zesłanie.